Kiko e malesa di
Sickle Cell ta?
E malesa di sickle cell ta afektá bo sélula di sanger kòrá. E ta un malesa genétiko, bo por hered’é di bo mayornan.
Bo ta nase kuné
Malesa di sickle cell ta un malesa genétiko.
Komprondé e proses
Kon sickle cell ta afektá e sanger
Sélulanan normal ta rondó i flèksibel. Ku sickle cell, nan por bira steif i haña forma di un mitar luna. Esaki por stroba nan di move liber den e vena.
Sélula normal
Rondó i flèksibel.
Forma di mitar luna
E sélula por bira steif.
E por keda pegá
E vena di sanger por blòkia.
Krísis di doló
E blokeo por okashoná hopi doló.

Por dura un dia, un par di dia òf te asta un siman.
Bo ta nase kuné
Kiko ta pasa den bo kurpa?
Malesa di sickle cell ta pone ku e sélulanan ku normalmente ta rondó i flèksibel, ta bira steif i ta haña e forma di un mitar luna. Esaki ta stroba e sélulanan di move liber den e vena di sanger.
Nan mester karga oksígeno pa hiba na tur órgano, pero nan por keda pegá den e vena. Ora ku nan blòkia e vena, e ta okashoná hopi doló i e pashènt ta haña un krísis di doló.
Durante e krísis di doló e pashènt ta haña remedi kontra doló i den sierto kaso asta remedi hopi fuerte manera morfina.
Komplikashonnan
E malesa por afektá mas ku sanger
Hende ku sickle cell por haña komplikashon serio. E página original ta menshoná entre otro:
Despues di tempu por eksperensiá daño na órganonan manera e higra, nir, pulmon, kurason i bòfi. Algun komplikashon por tin konsekuensia fatal.

Síntomanan por varia. E lista akí ta usa e informashon ku tabata kaba riba e página.
Síntomanan
Kiko un persona por eksperensiá?
No tin sufisiente sélula di sanger kòrá òf HB den bo kurpa.
Un doló ku no tin splikashon p’é.
Ora ku e vena di sanger ta blokiá, por tin doló i hinchamentu.
Bo ta kansa lihé i por sinti kansansio konstantemente.
Falta di energia pa motibu di e anemia.
Bo wowonan i bo kutis ta bira hel.
Kiko por kousa un krísis di doló?
Situashonnan ku por hasi un krísis mas probabel
Bo tabata sa ku…
Un par di dato pa recordá
Sélula di sanger kòrá normal ta biba 120 dia.
Ku sickle cell e sélula ta biba mas o ménos 16 dia.
Na Kòrsou tin mas o ménos 350 persona ku tin e malesa.
Por bisa si bo tin e malesa di sickle cell òf si bo ta un kargadó.
Dia mundial di Sickle Cell Awareness. Sèptèmber ta Sickle Cell Awareness month.
- Sickle cell anemia por afektá tur rasa.
- E malesa di sickle cell bo ta heredé di tur dos bo mayornan, i si bo ta kargadó di e malesa bo a heredé di un mayor.
- Na Kòrsou tin mas ku dies mil persona ku ta kargadó.
- Unesco a rekonosé e malesa di sickle cell komo un problema global(mundial) di salú públiko.
- Muchanan ku malesa di sickle cell tin un retraso den nan desaroyo i/o kresementu.
Tratamentu
Tratamentu di e malesa di sickle cell mayoria biaha ta pa prevení i trata e komplikashonnan. Pashèntnan mester bebe remedi tur dia manera ‘foliumzuur’ pa yuda e kurpa traha sélula di sanger kòrá.
E úniko posiblemente kura ku tin te ainda ta un ‘beenmergtransplantantie’, pero esei ta solamente posibel si tin un dunadó ku ta igualá.
E tratamentu akí ta un riesgo grandi; e por kousa morto.
Fuente di informashon: sicklecellsociety.org
